Kiedy: 5 września 2026 r. (sobota), godz. 20:30
Gdzie: Nowa Synagoga, ul. Partyzantów 7, Gdańsk
Koncerty solowe Marii Ka to wyjątkowe doświadczenia zanurzone we współczesnych środkach artystycznych, ukazujące nowe, innowacyjne oblicza Muzyki jidysz. Składają się na nie aktualnie napisane autorskie utwory oraz już istniejące żydowskie piosenki zaadaptowane, jak to bywa z reguły w przypadku występów tej artystki, do kobiecej perspektywy. To elektroniczno‑alternatywne podróże z elementami tradycji, których treść obejmuje bieżące tematy społeczne i kwestie dotyczące wielości tożsamości. Opowiadane są one językiem obecnym od wielu wieków w Polsce, w Muzyce Marii zaś przyjmującym nowoczesną formułę.
Di Maszin to najnowszy album i formuła koncertowa artystki. Zawiera premierowe autorskie piosenki w języku jidysz. Tematyka utworów osadzona jest w miejskim charakterze żydowskiego języka. Tytułowa „maszyna” stanowi metaforę zarówno metropolitalnych terenów (m.in. Gdańska), jak i pulsującego emocjami życia ich mieszkanek i mieszkańców. Jest także opowieścią o systemach, w które wszystkie/cy jesteśmy uwikłane/i: społeczno‑politycznych, relacyjnych i emocjonalnych. Rytmiczność, repetytywność, matematyczna zgodność, nieokiełznana energia – to muzyczne cechy charakterystyczne opisywanego materiału.
Występ obejmuje 8 autorskich piosenek w języku żydowskim oraz już istniejące jidyszowe klasyki. Jego całościowa wymowa przełamuje stereotyp jidysz jako języka wyłącznie sztetli, osadzonego w muzyce klezmerskiej i ludowej. Di Maszin to kontynuacja przedwojennej miejskiej awangardy oraz tętniącego kolorami istnienia jidysz w kontekście metropolitalnym. To połączenie języka z wyklarowanymi w późniejszych dziesięcioleciach stylistykami i gatunkami muzycznymi: elektroniką, rockiem, alternatywą, punkiem. Poprzez osadzoną w wielu kontekstach i punktach czasowych strukturę koncert prezentuje przekrojowe, elastyczne i wielokulturowe podejście do żydowskości. Żydowskości rozumianej jako działanie i istnienie w kontekście kultury popularnej, szerokiej i wspólnej wielu etnicznościom. To adaptacja jidysz do pozostawania w dialogu z bardziej uniwersalnym, nie tylko stricte żydowskim, „tu i teraz”.
Materiał wykonywany jest przez Marię Ka z wykorzystaniem głosu i jej standardowego instrumentarium: instrumentu klawiszowego, elektronicznego loopera i efektów wokalnych. Krótko po premierze został doceniony m.in. przez amerykański The Forward (recenzja). Koncert prezentuje słuchaczom i słuchaczkom jidysz jako żywy, dzisiejszy, aktualny i osadzony we współczesnych realiach język. Język będący prawdziwie XXI‑wiecznym sposobem komunikacji i ekspresji, opisujący rzeczywistość miasta oraz jego pulsującą dźwiękami, kolorami, światłem i ruchem tkankę. Maszyna pracuje, produkuje, daje i zabiera. Język ewoluuje, wybrzmiewa i trwa: „tu i teraz”.