Pamięć

zblienia 2020Tegorocznym tematem Festiwalu jest pamięć.

"Pamięć jest fundamentem trwania. Spaja nieciągłość czasu i wypełnia puste przestrzenie międzypokoleniowych szczelin. Czasem tworzy most, a innym razem buduje bariery i tworzy podziały. Czasem jest wyrazem wrażliwości i zwyczajnej, ludzkiej przyzwoitości, czasem koniunkturalnym orężem politycznym. Hebrajskie słowo zikaron / זיכרון / pamiętanie, ma szeroki zakres i rozmyte granice. Sięga tak daleko i tak głęboko, że niemal poza siebie - w zapomnienie. Wielki żydowski pisarz, Szalom Asz, zwrócił uwagę, że, paradoksalnie, to nie pamięć, lecz właśnie zapomnienie jest warunkiem istnienia.
Asz, rehabilitując nie-pamieć, czyni ją jednocześnie osią, umiejscawia ją w samym środku pamięci, bowiem warunkiem przypomnienia, jest zawsze uprzednia niepamięć.


Tak powstaje tkanina ludzkiego życia, gdzie wątek pamięci plecie się na osnowie zapomnienia.
Ludzkie pamiętanie, jest linearne i temporalne, podległe myśleniu uczasowionemu według kategorii przedtem - potem. Ale zikaron, to pamięć relacyjna. Zawsze pojawia się na płaszczyźnie podziału i łączności. W relacji z własną tożsamością, bólem i radością, klęską i zwycięstwem. Nie jest, a przynajmniej nie powinna być, orężem walki, władzy i dominacji, lecz narzędziem poznawczym, służącym głębokiej introspekcji.
W żydowskiej mistyce, Niebiosa to Sefer Zikaron - Księga Pamięci, twardy dysk Boga, albo też, to sam Bóg jest wieczną pamięcią wszystkiego. Tutaj pamięć jest równoobecna. To, co wcześniej i to, co potem, to, co teraźniejsze i to co uprzednie i najbardziej zamierzchłe, tworzy jedność. Jest Księgą, w której przeszłość i przyszłość spotykają się tworząc wieczność."

Jakub Skrzypczak


Drukuj   E-mail